Sai số máy đo khí bao nhiêu là đạt?

Máy đo khí được sử dụng để phát hiện và đo nồng độ các loại khí trong môi trường làm việc, đặc biệt tại nhà máy, khu vực sản xuất, hầm, bồn chứa, phòng kỹ thuật và những nơi có nguy cơ xuất hiện khí độc hoặc khí cháy nổ. Trong quá trình lựa chọn thiết bị, sai số máy đo khí là một trong những thông số quan trọng cần quan tâm vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của kết quả đo.

Tuy nhiên, không có một mức sai số duy nhất được áp dụng cho tất cả các loại máy đo khí. Mức sai số được xem là đạt hay không cần được xác định dựa trên loại khí cần đo, dải đo, loại cảm biến, tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng và yêu cầu sử dụng thực tế.

Sai số máy đo khí là gì?

Sai số máy đo khí là mức chênh lệch giữa giá trị mà thiết bị hiển thị và giá trị tham chiếu hoặc giá trị thực tế được sử dụng để kiểm tra. Sai số có thể được biểu thị dưới dạng phần trăm giá trị đo, phần trăm toàn thang đo hoặc một giá trị tuyệt đối tùy theo tiêu chuẩn và tài liệu kỹ thuật của từng thiết bị.

Ví dụ, một máy đo khí có độ chính xác ±5% có thể cho kết quả cao hơn hoặc thấp hơn giá trị tham chiếu trong phạm vi sai số được nhà sản xuất công bố. Vì vậy, khi đánh giá một thiết bị, không nên chỉ nhìn vào con số phần trăm mà cần xem đầy đủ thông số kỹ thuật và điều kiện áp dụng.

Sai số máy đo khí bao nhiêu là đạt?

Không thể kết luận rằng máy đo khí có sai số dưới một mức cố định thì chắc chắn đạt đối với mọi trường hợp. Mỗi dòng máy và mỗi loại cảm biến có yêu cầu khác nhau.

Đối với thiết bị đo khí công nghiệp, nhà sản xuất thường công bố thông số Accuracy – độ chính xác trong tài liệu kỹ thuật. Chẳng hạn, độ chính xác có thể được quy định theo dạng ±X% giá trị đo hoặc ±X% toàn thang đo. Đây là thông số cần đối chiếu trực tiếp với catalogue, datasheet hoặc tiêu chuẩn kiểm tra tương ứng của thiết bị.

Trong trường hợp máy được sử dụng cho mục đích an toàn lao động, giám sát khí độc hoặc khí cháy, người sử dụng cần quan tâm không chỉ đến sai số mà còn đến khả năng đáp ứng ngưỡng cảnh báo, thời gian đáp ứng, độ phân giải, loại cảm biến và tình trạng hiệu chuẩn của thiết bị.

Vì sao sai số máy đo khí có thể thay đổi?

Sai số thực tế của máy đo khí không chỉ phụ thuộc vào bản thân thiết bị mà còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố trong quá trình sử dụng. Loại khí, nồng độ khí, nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, tình trạng cảm biến và thời gian sử dụng đều có thể ảnh hưởng đến kết quả đo.

Bên cạnh đó, cảm biến khí có thể bị suy giảm theo thời gian. Việc tiếp xúc với nồng độ khí quá cao, các chất gây nhiễm chéo hoặc môi trường làm việc khắc nghiệt cũng có thể làm thay đổi đặc tính của cảm biến. Vì vậy, một thiết bị có thông số độ chính xác tốt khi xuất xưởng vẫn cần được kiểm tra và hiệu chuẩn định kỳ trong quá trình sử dụng.

Hiệu chuẩn có giúp giảm sai số máy đo khí không?

Hiệu chuẩn là quá trình kiểm tra kết quả đo của thiết bị bằng cách sử dụng nguồn khí chuẩn có giá trị xác định, từ đó đánh giá mức độ sai lệch của thiết bị và thực hiện điều chỉnh nếu thiết bị cho phép.

Việc hiệu chuẩn giúp xác định máy đo khí đang hoạt động trong phạm vi sai số cho phép hay không. Tuy nhiên, hiệu chuẩn không có nghĩa là máy luôn cho kết quả tuyệt đối bằng giá trị khí chuẩn. Sau hiệu chuẩn, thiết bị vẫn có độ không đảm bảo đo và sai số theo đặc tính kỹ thuật của cảm biến.

Đối với những thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về độ chính xác, người dùng nên thực hiện kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tiêu chuẩn áp dụng, đồng thời lưu giữ hồ sơ hiệu chuẩn để phục vụ công tác quản lý thiết bị.

Bump Test và hiệu chuẩn máy đo khí có giống nhau không?

Bump Test và hiệu chuẩn là hai hoạt động khác nhau nhưng đều quan trọng đối với máy đo khí.

Bump Test thường được thực hiện để kiểm tra nhanh khả năng phản hồi của cảm biến và hệ thống cảnh báo khi thiết bị tiếp xúc với khí kiểm tra. Mục đích chính là xác nhận thiết bị có phản ứng đúng hay không, chứ không phải xác định chính xác mức sai số của thiết bị.

Trong khi đó, hiệu chuẩn sử dụng khí chuẩn có nồng độ xác định để kiểm tra và điều chỉnh thiết bị theo quy trình phù hợp. Do đó, việc máy vượt qua Bump Test không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua yêu cầu hiệu chuẩn định kỳ.

Làm thế nào để biết máy đo khí đang có sai số trong giới hạn cho phép?

Để đánh giá chính xác, trước tiên cần xác định loại khí mà thiết bị đo, dải đo và thông số độ chính xác do nhà sản xuất công bố. Sau đó, sử dụng khí chuẩn phù hợp để kiểm tra kết quả hiển thị của thiết bị.

Kết quả kiểm tra cần được đối chiếu với tiêu chí kỹ thuật tương ứng. Nếu giá trị đo nằm ngoài giới hạn cho phép, thiết bị có thể cần được hiệu chuẩn, kiểm tra cảm biến hoặc kiểm tra các bộ phận liên quan.

Đối với thiết bị đã sử dụng trong thời gian dài, việc kiểm tra định kỳ càng cần được chú trọng, đặc biệt khi máy được sử dụng trong môi trường có yêu cầu cao về an toàn.

Những thông số cần xem ngoài sai số máy đo khí

Khi lựa chọn máy đo khí, không nên chỉ dựa vào thông số sai số. Người dùng nên xem xét đồng thời nhiều thông số khác như loại cảm biến, dải đo, độ phân giải, thời gian đáp ứng, ngưỡng cảnh báo, điều kiện môi trường làm việc, cấp bảo vệ IP và thời gian hoạt động của pin.

Ngoài ra, cần xác định thiết bị được sử dụng để đo một loại khí cụ thể hay nhiều loại khí cùng lúc. Máy đo khí đơn khí và máy đo khí đa khí có cấu hình cảm biến khác nhau, do đó thông số độ chính xác cũng có thể khác nhau giữa từng kênh đo.

Kết luận

Sai số máy đo khí bao nhiêu là đạt không thể xác định bằng một con số chung cho tất cả các thiết bị. Mức sai số phù hợp phải được đánh giá dựa trên thông số kỹ thuật của nhà sản xuất, loại khí, dải đo, cảm biến và tiêu chuẩn hoặc yêu cầu kỹ thuật áp dụng.

Để đảm bảo kết quả đo đáng tin cậy, doanh nghiệp nên lựa chọn thiết bị có thông số kỹ thuật phù hợp với môi trường sử dụng, thực hiện Bump Test theo quy trình và hiệu chuẩn máy đo khí định kỳ bằng khí chuẩn phù hợp. Đây là cơ sở quan trọng giúp duy trì khả năng phát hiện khí và cảnh báo an toàn trong quá trình vận hành.

Nếu doanh nghiệp đang cần lựa chọn máy đo khí độc, máy đo khí cháy hoặc máy đo khí đa chỉ tiêu, nên xác định trước loại khí cần đo, khoảng nồng độ và môi trường sử dụng để lựa chọn cảm biến và thiết bị phù hợp.

Nội dung được tổng hợp từ tài liệu kỹ thuật Senko và kinh nghiệm triển khai thực tế của đội ngũ kỹ thuật Senko Detector Việt Nam